วันพุธที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2552

ค่านิยมหลัก Core Value


ค่านิยม (Value) เป็นหลักชี้นำ (Guiding Principles) พฤติกรรมที่องค์การหรือพนักงานในองค์การคาดหวังว่าจะปฏิบัติ ค่านิยมจะเป็นตัวสะท้อนหรือมีอิทธิพลต่อวัฒนธรรมองค์กรที่คาดหวังเสมอ และค่านิยมยังมีส่วนช่วยเป็นตัวสนับสนุนและชี้นำการตัดสินใจของสมาชิกทุกคนในองค์กร และเป็นตัวช่วยให้องค์การบรรลุวิสัยทัศน์พันธกิจขององค์การ ทั้งหมดเป็นการพูดถึงค่านิยมในองค์การแบบกว้างๆ ยังไม่เห็นเป็นรูปธรรมได้ในทางปฎิบัติ อีกอย่างหนึ่งเราจะทราบอย่างไรว่าค่านิยมแบบใดจะเหมาะกับองค์การของเราซึ่งณรงค์วิทย์ แสนทอง (2550) กล่าวถึงการกำหนดค่านิยมหลัก(Core Value) นั้นควรกำหนดให้สอดคล้องกับลักษณะของธุรกิจขององค์กรนั้น เช่น ถ้าเป็นธุรกิจโรงแรมก็อาจจะมีเรื่อง การให้ความสำคัญกับลูกค้า (Customer Focus) ถ้าเป็นโรงงานผลิตสินค้าอาจจะมีเรื่อง จิตสำนึกเรื่องความปลอดภัย (Safety Awareness) ถ้าเป็นเอเย่นซี่ผลิตโฆษณาอาจจะมีเรื่อง ความคิดสร้างสรรค์ (Creative Thinking) เป็นต้น

Shelda Debowski (2006) กล่าวถึงการกำหนด Core Value นั้นประกอบไปด้วย ความร่วมมือในการทำงาน(Collaboration) การสื่อสาร(Communication) ด้วยปฎิสัมพันธ์(Interaction) นวัตกรรม(Innovation) การปรับตัว(Adaptation) เป้าหมายการเรียนรู้(Learning orientation) ความเชื่อถือ(Trust) คุณค่าแห่งความรู้(Knowledge values) และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกัน(Knowledge sharing)ควรเกิดขึ้นในชุมชน จึงเรียกว่าค่านิยมหลัก ถ้าบูรณาการเข้าด้วยกันแล้วจะเห็นว่ามีความสัมพันธ์กันทั้งหมด กล่าวคือ ค่านิยมหลักขององค์กรต้องอาศัยความร่วมมือและความเป็นมิตรระหว่างกันของสมาชิกจะช่วยให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพิ่มพูนความรู้ได้ในระดับปัจเจกสู่ระดับชุมชนได้เป็นอย่างดี

วันพุธที่ 11 มีนาคม พ.ศ. 2552

วัฒนธรรมความรู้ (Knowledge Culture)

องค์กรทุกองค์กรมีวัฒนธรรม และวัฒนธรรมเหล่านั้นก็เป็นเสมือนเบ้าที่หล่อหลอมให้คนในองค์กร
มีความเข้าใจกฎกติกาในการอยู่ร่วมกัน มีความเชื่อและพฤติกรรมไปในทิศทางเดียวกัน ทำให้คนในองค์กรอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข และลดปัญหาความขัดแย้ง ในด้านวัฒนธรรมองค์กรที่มีบรรยากาศส่งเสริมการเรียนรู้นั้น การพัฒนาองค์การแห่งการเรียนรู้ของไมเคิล เจ มาร์ควอดต์ กล่าวถึงส่วนที่เป็นเรื่องวัฒนธรรมไว้ว่าวัฒนธรรมองค์การส่วนใหญ่ถ้าไม่ใช่วัฒนธรรมที่ต่อต้านการเรียนรู้ก็จะเป็นวัฒนธรรมแห่งการไม่สนใจที่จะเรียนรู้ ซึ่งการเสี่ยงหรือการทดลองวิธีการใหม่ๆ จะไม่ได้รับการสนับสนุนจากองค์กร ในขณะที่อยู่เฉยๆ อาจได้รับรางวัล ดังนั้นองค์กรจึงจำเป็นต้องเปลี่ยนค่านิยมทางวัฒนธรรมเหล่านี้เสียก่อน ถึงจะสามารถเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้ได้

Shelda Debowski. (2006). กล่าวถึงหลักสำคัญของวัฒนธรรมความรู้ไว้ตอนหนึ่งว่ามันท้าทายมากในการพัฒนากระบวนการที่จะบูรณาการการเปลี่ยนแปลงในด้านทัศนคติและการยอมรับของพนักงานในการแบ่งปันแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันภายในองค์กรซึ่งหัวใจสำคัญของการจัดการความรู้คือการแสดงให้เห็นว่าสินทรัพย์ขององค์การที่เยี่ยมที่สุดอยู่ในพนักงานทุกคน องค์การต้องการสิ่งเหล่านั้นผ่านการปฎิบัติออกมาเป็นรูปธรรม เช่น มีศูนย์กลางการถ่ายทอดความรู้เป็นแบบเครือข่าย(Networks) สนับสนุนให้เกิดการแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ในชุมชน สิ่งที่สำคัญยิ่งก็คือ ทุนทางสังคมและทุนทางปัญญาจะต้องแสดงให้เห็นคุณค่าบรรยากาศที่มุ่งเน้นความรู้ในองค์กรนั้นๆ ซึ่งมีหลายองค์การที่ล้มเหลวเนื่องจากให้ความสนใจเรื่องระบบความรู้มากกว่าวัฒนธรรมความรู้
อย่างไรก็ตามผู้นำ(leader) ก็มีส่วนสำคัญในการสนับสนุนให้เกิดวัฒนธรรมความรู้แต่ก็เป็นเพียงส่วนหนึ่งที่ทำให้เกิดความรู้เชิงเนื้อหาอย่างมีประสิทธิผลเท่านั้น ในขณะที่ปรัชญาองค์ความรู้เกิดขึ้นได้ต้องอาศัยวัฒนธรรมองค์การและปัจจัยอื่นๆ มากมายซึ่งเป็นกระบวนการที่ซับซ้อนต้องใช้เวลาในการปลุกฝังหรือค่อยๆ ซึมซับไม่ว่าด้านทัศนคติ(Attitudes)และคุณค่า(Values)ของพนักงานในองค์กรหรือชุมชนนั้น ดังนั้นจากที่กล่าวมาเราสามารถสร้างวัฒนธรรมความรู้จากหลายองค์ประกอบด้วยกันซึ่งประกอบไปด้วย ค่านิยมหลัก(Core Values) โครงสร้างที่สนับสนุน(Structural support) ค่านิยมบัญญัติ(Enacted values) และการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างกันของผู้ร่วมงาน(Interaction with colleagues) การบูรณาการทั้งสี่องค์ประกอบนี้จะช่วยให้องค์การนั้นเกิดวัฒนธรรมความรู้ได้อย่างมีประสิทธิผล

วันอาทิตย์ที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2552

ความรู้กับคุณธรรมประสานกันชีวิตย่อมอยู่ดีมีสุข


กระบวนการสร้างความรู้บางอย่าง เช่น การลองผิดลองถูก หรือการเรียนรู้จากประสบการณ์ มักก่อให้เกิดความรู้ที่อยู่ภายใต้บริบทเฉพาะซึ่งมักแฝงอยู่ในภาษา วัฒนธรรม หรือประเพณี จะเห็นได้ว่าในบางแง่มุมของความรู้ก่อให้เกิดลักษณะทางสังคม ตัวอย่างเช่น ความรู้นั้นเป็นรูปแบบหนึ่งของทุนทางสังคม ดังนั้นความสำคัญของความรู้อยู่ที่การ“คิดเป็น-ทำเป็น” เมื่อคิดเป็นทำเป็นแล้วก็สามารถพัฒนาตนเองไปสู่จุดหมายปลายทางคือ“ความอยู่ดีมีสุข”ได้อย่างมีประสิทธิภาพจากการแสวงหาความรู้นั่นเอง
ความรู้ทำให้อยู่ดีมีสุขตามที่กล่าวมาจะเชื่อมโยงถึงการมีคุณธรรมสำหรับการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างมีระเบียบเป็นระบบ มีความอบอุ่น มีความรู้สึกปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน สงบสุข มีสันติภาพ เพราะคนในสังคมรู้จักตนเอง มีความสำนึกในหน้าที่ สามารถกำหนดเป้าหมายการดำเนินชีวิตอีกทั้งมีความรับผิดชอบต่อตนเอง ครอบครัว สังคม และประเทศชาติ ความสำคัญของการมีคุณธรรมอีกด้านหนึ่งเป็นเรื่องของสุขภาพจิตที่ดีโดยอาศัยหลักธรรมช่วยพัฒนาคุณภาพชีวิต สามารถแก้ปัญหาชีวิตด้วยการเอาชนะทุกข์ตามหลักอริยสัจ 4 ซึ่งเป็นหลักธรรมสำหรับการคิดแก้ปัญหาที่ถูกต้อง ความมีเหตุมีผลไม่หลงงมงายก็เป็นวิถีทางแห่งการรู้จักใช้ปัญญา หากใช้หลักคุณธรรมที่จะนำไปสู่ความสำเร็จตามที่มุ่งหมาย 4 ประการแห่งอิทธิบาท4 คือ ฉันทะ วิริยะ จิตตะ วิมังสาด้วยความถึงพร้อมทั้งสี่ประการก็จะเป็นคนที่หนักแน่น มีความขยันอดทน มานะต่อสู้ เป็นที่พึ่งของตนเองและผู้อื่นได้ การยึดเอาหลักปฎิบัติของคนดีโดยเฉพาะพุทธศาสนิกชนที่ดีคือ หลักที่เรียกว่า บุญกิริยาวัตถุ 3 ประการได้ ทาน ศีล ภาวนา ซึ่งหลักปฎิบัตินี้เป็นสิ่งที่ควรยึดถือเป็นแนวทางแห่งการดำเนินชีวิตที่ดีงามและเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ผู้อื่นหากยังส่งผมโดยอ้อมให้แก่ผู้ปฎิบัติประสบความสำเร็จในชีวิตและการงานได้ดียิ่ง ดังนั้นความสำคัญด้านคุณธรรมด้วยการยึดถือหลักธรรมในการดำเนินชีวิตก็จะส่งผลสู่ความสำเร็จได้ตามความมุ่งหมายได้เป็นอย่างดี

วันพุธที่ 4 มีนาคม พ.ศ. 2552

ประสานชีวิต งาน และความสุข หนทางแห่งการพัฒนา

งานเป็นเครื่องมือ ฝึกฝนพัฒนาคน ทั้งนี้ต้องสร้างแรงจูงใจต่อคนในองค์กรให้เห็นพ้องและเข้าใจ จุดมุ่งหมายของชีวิตตนเองประสานกับงานเพื่อให้เกิดความสุขในการทำงาน ก็ต้องโยงกลับไปที่จุดมุ่งหมายของงาน ตามหลักธรรมชาตินั่นเอง หากสื่อสารกันในองค์กรเข้าใจจุดมุ่งหมายของงานตามหลักธรรมชาติดังกล่าวแล้ว จะเกิดพลังร่วมของหมู่คณะ มีความสามัคคี แก้ไขปัญหาร่วมกัน ที่มักนิยมเรียกว่า “ทำงานเป็นทีม” (Team Work) ซึ่งเป็นทีมที่มีคุณภาพ เพราะคนในองค์กรได้พัฒนาจาก 2 มิติร่วมกันคือ มิติทางใจกับมิติทางกาย โดยมิติทางใจได้ครบไตรสิกขาที่ประกอบด้วย ศีล สมาธิ ปัญญา ส่วนมิติทางกาย ประกอบด้วย การประสานงานกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ และความพร้อมเพียงกันในการทำงาน
ปริญญา ตันสกุล (2549) (หน้า 175-184) ได้กล่าวถึงหลักการประสานงานให้มีประสิทธิภาพด้วย 4 รู้ คือ รู้หน้าที่ รู้วิธีที่จะทำงานนั้นให้สำเร็จอย่างสิ้นสุด รู้เวลาว่าเมื่อใดว่าเราต้องทำสิ่งใด และรู้ว่าตนกำลังทำอะไร เพื่อใคร ส่วนหลักการสร้างความพร้อมเพียงภายในทีมงานด้วยความพร้อม 4 ด้าน คือ พร้อมที่จะทำงานนั้น พร้อมใจกันทำงาน ทำงานนั้นพร้อมๆกัน และพร้อมที่จะทำให้บรรลุเป้าหมายเดียวกัน ความพร้อมทั้ง 4 ด้าน จะเป็นพลังแห่งความสามัคคี สามารถส่งถ่ายความรู้เฉพาะตนสู่กลุ่มทำงานจนกระทั่งองค์กรกลายเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ (Learning Organization) ได้

การพัฒนาคนในองค์กรเป็นการปรับปรุงศักยภาพจากความเป็นจริงตามธรรมชาติ ด้วยความสามารถพิเศษของมนุษย์ที่สามารถเรียนรู้แล้ว...ยังสร้างสรรค์ พัฒนาให้ดีขึ้นได้ด้วยการฝึกฝน การเรียนรู้และการถ่ายทอดพฤติกรรม ควรจัดให้เหมาะสมตามวุฒิภาวะ แต่ละกลุ่มคน การเรียนรู้ในองค์กรเป็นแบบผู้ใหญ่ต้องออกแบบกระบวนการเรียนสอดคล้องด้วยการเกี่ยวโยงประสบการณ์ สร้างแรงจูงใจที่ถูกต้องต่อจุดมุ่งหมายของชีวิตและการทำงาน ในลักษณะที่มีความใฝ่ดี มีความใฝ่สร้างสรรค์ ที่เราเรียกว่า “ฉันทะ” เป็นเรื่องของปัญญาที่รู้เท่าทันความเป็นจริง สิ่งทั้งหลายเป็นไปตามเหตุปัจจัย ในการเรียนรู้และเข้าใจธรรมชาติของภายนอกกับจิตใจ ที่ต้องสอดคล้องประสานกันเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน กล่าวคือ การพัฒนาศักยภาพต้องเพิ่มเติมทั้งศักยภาพทางกาย และศักยภาพทางใจร่วมกัน หากเน้นพัฒนามิติใดมิติหนึ่งมากไปก็ขาดความสมดุล หากการพัฒนาถึงความพร้อมทั้งสองด้านคนในองค์กรจะเกิดความสามัคคี ร่วมมือร่วมใจ รักองค์กร มองปัญหาจากการทำงาน เป็นเวทีฝึกฝนพัฒนาตน ผลของงานก็จะเป็นไปตามจุดมุ่งหมายตามหลักธรรมชาติ ความสุขก็จะบังเกิดตลอดเวลา ทั้งในขณะปฏิบัติงานและงานสำเร็จผล และผลสำเร็จนั้นก็จะเป็นไปตามกติกาสังคม ได้รับค่าตอบแทนตามผลของงาน จะเกิดความภูมิใจ มั่นใจ สมศักศรีความเป็นมนุษย์ที่ผ่านการฝึกฝนความอดทนอดกลั้น การควบคุมอารมณ์ (E.Q.) จากความมุ่งมั่นในการระดมสรรพกำลัง ที่มีส่วนร่วมในการพัฒนาที่มีส่วนร่วมอย่างมีคุณภาพ เป็นคุณสมบัติอันเลิศของผู้รู้จักครองตนในงาน ความเจริญรุ่งเรืองในตำแหน่งหน้าที่การงาน ชีวิตครอบครัวมีความสุข ชนิดที่เรียกว่า “สุขอย่างยั่งยืน” มีภูมิคุ้มกันจากปัจจัยภายนอก ในสังคมโลกที่มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา