วันพุธที่ 7 ตุลาคม พ.ศ. 2552

กลยุทธ์การฝึกอบรมในทศวรรษหน้า ตอน 2


จากการพยากรณ์สภาพแวดล้อมในอนาคตมีความสอดคล้องกันถึงการเปลี่ยนแปลงในทศวรรษหน้า การพัฒนาศักยภาพขององค์กร เพื่อลดต้นทุนและขยายโอกาสการเติบโตทุกด้านของธุรกิจอย่างยั่งยืน จึงถูกหยิบยกขึ้นมาเป็นประเด็นหลักในการพัฒนาบุคลากรขององค์กรทั้งนี้เพื่อยกระดับความรู้ความสามารถและพัฒนาสมรรถนะ (Competency) ให้สูงขึ้นในทิศทางที่สอดรับกับสถานการณ์ที่จะเกิดขึ้นในอนาคต หากเรายังคงยึดหลักการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ผ่านการฝึกอบรมในห้องเรียน (Classroom Training) ถึงแม้ว่าในปัจจุบันรูปแบบการฝึกอบรมมีการผสมผสานภาคปฏิบัติร่วมด้วยที่เรานิยมเรียกว่า “workshop” ก็ตามแต่ยังคงรูปแบบเดิมๆ อยู่นั่นเอง ดังนั้นการวางยุทธ์ศาสตร์การจัดการฝึกอบรมจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งเพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงของโลก ขั้นตอนของการฝึกอบรมคงไม่ได้มีการเปลี่ยนแปลงจากเดิมมากนัก การประเมินความต้องการ (Need Assessment) ด้วยการวิเคราะหืสภาพแวดล้อมคงต้องให้ความสำคัญในลำดับต้นๆ อยู่เพราะได้ตอบปัญหาทั้งระดับบุคคลและระดับองค์กรหากแต่ว่าการวิเคราะห์ผลกระทบจากสิ่งแวดล้อมทั้งภายในและภายนอกซึ่งเปลี่ยนแปลงตามกระแสดังที่กล่าวมาข้างต้น กลยุทธ์การฝึกอบรมในทศวรรษหน้าต้องกำหนดวิสัยทัศน์ชัดเจน เป็นรูปธรรมสามารถปฏิบัติได้ง่าย มีการปลูกฝังจิตสำนึกรับผิดชอบต่อผลของการปฏิบัติงาน ดำเนินการอย่างต่อเนื่องและรัดกุม เพื่อก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดที่ส่งผลต่อทั้งสองระดับทั้งบุคคล และองค์กร ภายใต้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด และความหลากหลายของวัฒนธรรมจากการเคลื่อนย้ายถิ่นฐาน วิธีการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในอนาคตควรสร้างรูปแบบการพัฒนาที่หลากหลายให้สอดคล้องกับความต้องการของคนในองค์กรโดยตรง จะต้องมองปัญหาที่เชื่อมโยงเกี่ยวข้องกันของทุกฝ่ายภายในองค์กร

การเปลี่ยนแปลงสู่การสร้างผลงาน

การจำลองสถานการณ์ นโยบายและขั้นตอนกระบวนการต่างๆ การนำเสนอรูปแบบการเรียนรู้และผลลัพธ์ การตอบสนอง การปฐมนิเทศ การประเมิน เป้าหมาย การแสดงบทบาทต่างๆ ซึ่งคำเหล่านี้ล้วนเป็นเพียงส่วนหนึ่งของกระบวนการที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในด้านความรู้และทักษะ ความสามารถ ทัศนคติ ทั้งสิ้น ดังนั้นการฝึกอบรมและการพัฒนาเป็นเป้าประสงค์ของการเปลี่ยนแปลงเชิงพฤติกรรมซึ่งการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขั้นก็เป็นกระบวนการเช่นเดียวกันจึงต้องเข้าใจการเปลี่ยนแปลงในองค์กรด้านวัฒนธรรมด้วยเนื่องจากสภาพแวดล้อมทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม การวิเคราะห์การเสริมแรง-แรงต้านของ Kurt Lewin (1947) ได้รับความนิยมมาใช้อย่างแพร่หลายซึ่งเสนอตัวแปรที่มีอิทธิพลต่อการเปลี่ยนแปลงที่เรียกกันว่า “Force Field Analysis” เมื่อพิจารณา 4 ขึ้นของการเปลี่ยนแปลงโดยเริ่มจากการปฏิเสธ (Denial) การต่อต้าน (Resistance) การสำรวจ (Exploration) และสุดท้ายสร้างให้เกิดผลปฏิบัติงานที่ดี (High Performance) ผ่านขั้นความผูกพัน (Commitment) ในที่สุด เห็นได้ว่าฐานคิดของการฝึกอบรมเป็นการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมในด้านทัศนคติ ความรู้ และทักษะ หรือที่เราเรียกกันว่าสมรรถนะ (Competencies) ให้เพิ่มพูนสำเร็จประโยชน์มากขึ้นหลังจากสิ้นสุดกระบวนการนั่นเอง Michael Moskowitz (2008) ได้กล่าวถึง การศึกษารูปแบบของสังคมอเมริกันเกี่ยวกับการฝึกอบรมและการพัฒนา ( American Society for Training & Development – ASTD) ดังแสดงในภาพ 2 ซึ่งประกอบด้วย 3 ขั้น กล่าวคือ ขั้นแรกเป็นเรื่องสมรรถนะพื้นฐาน คือ Interpersonal Business/Management และ Personal มีฐานคิดในด้านพฤติกรรมมนุษย์ ในด้านความคิดที่เป็นระบบของการฝึกอบรม และมีการดำเนินการอย่างเป็นกระบวนการ (Training Process) ทำให้เกิดการเรียนรู้เป็นพลวัตร สร้างให้เกิดความท้าทายนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงองค์กร (Organization Transform) มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรอบคอบ เป็นระบบ รวมไปถึงการจัดการความเสี่ยง

วันพฤหัสบดีที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2552

กลยุทธ์การฝึกอบรมในทศวรรษหน้า ตอนที่ 1




องค์การสหประชาชาติมีรายงานเพื่อแจ้งเตือนประเทศสมาชิกให้เตรียมการรองรับภาวะ “Population Explosion” ในระยะเวลาอันใกล้นี้ โดยคาดการณ์ว่าในปี พ.ศ. 2593 ประชากรในโลกจะมีจำนวนประมาณ 9 พันล้านคน มากกว่าในปัจจุบันซึ่งมีจำนวนประมาณ 6,700 ล้านคนและในจำนวนนี้ประมาณ 1 ใน 4 จะมีอายุเกิน 60 ปี โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มประเทศด้อยพัฒนา ซึ่งประมาณการณ์ได้ว่าจะมีประชากรเพิ่มขึ้นจาก 5,400 ล้านคน เป็น 7,900 ล้านคน
องค์การสหประชาชาติแสดงการพยากรณ์ปริมาณพลโลกในอนาคต ระหว่าง
ปี พ.ศ.2548-2593 จากการรายงานขององค์การสหประชาชาติ พบว่า ประเทศที่ด้อยพัฒนาจะมีอัตราการเกิดของประชากรเพิ่มมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง ผลจากการเพิ่มขึ้นของจำนวนประชากร จะก่อให้เกิดสถานการณ์ต่างๆ มากมาย เช่น (1) การย้ายถิ่นจำนวนมหาศาล ซึ่งเหตุการณ์จะแตกต่างกันโดยสิ้นเชิงระหว่างประเทศที่พัฒนาแล้วกับประเทศกำลังพัฒนา (2) ความแตกต่างระหว่างคุณภาพชีวิตของประชาชนจะห่างไกลกันมากยิ่งขึ้นในแต่ละประเทศ (3) ภาวะทุพภิกขภัย ข้าวยากหมากแพง ขาดแคลนอาหาร พลังงาน และน้ำ ซึ่งปัญหาเหล่านี้ที่ปรึกษาด้านวิทยาศาสตร์ของรัฐบาลสหราชอาณาจักรพยากรณ์ว่าจะเริ่มเกิดขึ้นอย่างชัดเจนในปี พ.ศ.2573 หรือประมาณ 21 ปี จากปัจจุบัน และความเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิโลกจะรุนแรงมากขึ้นจนไม่สามารถคาดการณ์ได้ (4) จำนวนผู้ยากไร้จะทวีมากขึ้น ประชากรในทวีปเอเชียจำนวนประมาณ 2 ใน 3 จะมีฐานะในเกณฑ์ยากจน ส่งผลต่อการเข้าถึงการให้บริการด้านสาธารณสุข การศึกษา และรัฐสวัสดิการต่างๆ จะเป็นไปได้อย่างจำกัด (5) การขาดแคลนน้ำสะอาดในการบริโภคอุปโภค เกษตรกรรม และอุตสาหกรรม (อนุชาติ บุนนาค, 2552) ในขณะที่ James Canton (2006) กล่าวถึง สภาพแนวโน้มที่จะเกิดขึ้นกับภาคธุรกิจและสังคมในศตวรรษที่ 21 ไว้ว่า อากาศ, พลังงาน เทคโนโลยี เศรษฐกิจ การดูแลสุขภาพ ประชากร บันเทิงและวิถีชีวิตมีโอกาสที่จะส่งผลกระทบอย่างรวดเร็วซึ่งนวัตกรรมเป็นกุญแจหลักที่สำคัญที่ทำให้เทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงในอนาคตที่เรียกกันว่า “Technofutures” นั่นคือ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีข่าวสารด้านอินเตอร์เน็ตสร้างความสะดวกสบายอย่างมากมีการใช้เทคโนโลยีเสมือนจริงในวิถีชีวิตมากขึ้น ธุรกิจมุ่งเน้นอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม วิกฤติแรงงานมีแนวโน้มขาดแคลนจากการเปลี่ยนแปลงจำนวนประชากรของโลกที่ไม่สมดุล รวมถึงความรู้ ทักษะ และเทคโนโลยี จะส่งผลกระทบต่อองค์กรทั่วโลกอย่างมาก โปรดติดตามตอนต่อไป

วันพุธที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2552

แนวโน้มผลกระทบของคอมพิวเตอร์กับการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ปัจจุบันและอนาคต (ตอนจบ)

แนวโน้มของของคอมพิวเตอร์ที่มีผลกระทบกับการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในองค์กรต่างๆ ทั้งใน ปัจจุบันและอนาคต โดยเริ่มตั้งแต่การเตรียมโครงสร้างพื้นฐานด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ICT Infrastructure) ผู้บริหารระดับสูงจะต้องเห็นชอบด้านการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานดังกล่าว มีส่วนร่วมในการวางแผนซึ่งตามลักษณะของการวางแผนกลยุทธ์ ( The nature of strategic planning) ผู้บริหารระดับสูงมีภาระในการตัดสินใจเชิงนโยบายอย่างเป็นรูปธรรมเกี่ยวกับการดำเนินการของกิจการ เพื่อการสร้างจุดแข็งของธุรกิจระยะยาวให้มีตำแหน่งการแข่งขันในตลาด ธุรกิจแต่ละชนิดจะต้องประกอบด้วยฝ่ายต่าง ๆ เช่น ฝ่ายการผลิต ฝ่ายขาย และฝ่ายพัฒนาทรัพยากร ทุกฝ่ายจะมีส่วนเกี่ยวข้องกับการนำเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารมาช่วยสนับสนุนให้ธุรกิจบรรลุเป้าหมายการแข่งขัน ซึ่งแผนกกลยุทธ์ของผู้บริหาร (The manager’s Strategic plan) จะเป็นแนวความคิดที่พยายามแสวงหาความสมดุลระหว่างปัจจัย 2 กลุ่ม คือ โอกาสและอุปสรรค ซึ่งเป็นสภาพแวดล้อมภายนอกกิจการ จุดแข็งและจุดอ่อนซึ่งเป็นสภาพแวดล้อมภายในกิจการ ดังนั้นลักษณะของการวางแผนเชิงกลยุทธ์ จะมุ่งเน้นการสร้างข้อได้เปรียบในการแข่งขัน (Building competitive advantage) จะเห็นได้ว่ากิจการที่ประสบความสำเร็จล้วนเป็นกิจการที่สามารถสร้างข้อได้เปรียบทางการแข่งขัน (Competitive advantage) สำหรับแต่ละธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็นการเป็นผู้นำด้านต้นทุน (Cost leadership) หรือใช้กลยุทธ์การสร้างความแตกต่าง (Differentiation Strategy) ในสินค้าและบริการ การออกแบบผลิตภัณฑ์ การจัดจำหน่ายและอื่น ๆ ที่เกี่ยวกับผลประโยชน์ขององค์กร บทบาทของกลยุทธ์ (Strategic role) ที่ทำให้พนักงานมีข้อผูกพันจะช่วยให้กิจการประสบความสำเร็จในการสร้างโอกาสในการแข่งขัน C.K. Prahalad and Gary Hamel ผู้เชี่ยวชาญด้านการ วางแผนกลยุทธ์ (Strategic Planning) กล่าวว่า การสร้างข้อได้เปรียบในการแข่งขันไม่ใช่เพียงขึ้นอยู่กับความแตกต่างของผลิตภัณฑ์หรือบริการ หรือการเป็นผู้นำที่ใช้ต้นทุนต่ำ (Low – cost leader) เท่านั้น กิจการที่สามารถอยู่รอดและเจริญเติบโตในแง่เศรษฐกิจ ต้องมีการปรับตัวให้ทันต่อการเรียนรู้ขององค์กร การแข่งขันทางด้านธุรกิจทั้งในปัจจุบันและกำลังจะเกิดขึ้นในอนาคตต้องใช้ฐานความรู้ (Knowledge-base) ทั้งสิ้น นอกจากนี้ยังต้องรักษาผู้ชำนาญงานพิเศษเอาไว้ หรือที่มักเรียกกันว่า แกนของสมรรถนะ (Core competencies) ซึ่งต้องมีการโต้ตอบกับลูกค้าอย่างฉับไว หรือกล่าวอีกอย่างหนึ่งได้ว่า การสร้างโอกาสในการแข่งขันจะขึ้นอยู่กับความสามารถในการบริหารจัดการเพื่อทำให้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารของกิจการเป็นไปอย่างมีระบบ มีความก้าวหน้าในการเรียนรู้ทุกหนทุกแห่ง Ubiquitous Learning สร้างให้พนักงานเข้าถึงข้อมูลได้อย่างเท่าเทียมกัน เกิดองค์ความรู้ ทักษะ และความชำนาญในการผลิตเพื่อเข้าสู่การเป็นผู้มีความสามารถ ซึ่งจะทำให้ธุรกิจมีการปรับตัวอย่างรวดเร็วเพื่อสร้างโอกาสในการเปลี่ยนแปลงของธุรกิจทั้งนี้การประยุกต์เทคโนโลยีด้วยการใช้ประโยชน์ของลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์เข้ากับการทำธุรกรรมระหว่างกันผ่านเครือข่ายระบบยังนับว่าเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งในอนาคตเนื่องด้วยลักษณะการดำเนินชีวิต (Life style) ของคนยุคใหม่ในสังคมที่เรียกกันว่า “สังคมยูบิควิตัส Ubiquitous Society” ซึ่งมีปัจจัยแวดล้อมทางเทคโนโลยีที่ถูกประยุกต์ใช้กับชีวิตประจำวัน การทำธุรกรรมออนไลน์ผ่านเทคโนโลยีเว็บ ลายมือชื่ออิเลคทรอนิคส์จะเข้ามีบทบาทมากต่อการดำเนินชิวิตในยุคดังกล่าว บทบาทหนึ่งของนักพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในฐานะเป็นหุ้นส่วนกลยุทธ์ (HR’s role as a strategic partner) ต้องเข้ามามีส่วนในการวางแผน กำหนดนโยบาย ด้านการพัฒนาความรู้ ความสามารถของบุคลากร ให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร รวมไปถึงดูแลเรื่องระบบบริหารจัดการความมั่นคงปลอดภัยสำหรับสารสนเทศ เนื่องจากการเชื่อมโยงสัมพันธ์กันของระบบฐานข้อมูลเชิงสัมพันธ์ (relation) ที่จะสามารถพัฒนาไปสู่ Ubiquitous Network Society การบริการต่าง ๆ นั้นจะมีความสัมพันธ์เชื่อมโยงถึงการบริหารลูกค้าสัมพันธ์ Customer Relation Management – CRM เป็นระบบข้อมูลย้อนกลับ ทราบถึงความพึงพอใจในการใช้สินค้าและบริการนั้น ๆ อย่างเป็นระบบ เทคโนโลยีช่วยสนับสนุนด้านกลยุทธ์ระดับธุรกิจอย่างลงตัวเช่นเดียวกันในเรื่องการจัดสรรทรัพยากรให้ทันเวลาเหมาะสมกับการผลิตที่มีประสิทธิภาพ มีการนำเอาระบบเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์มาช่วยจัดการด้านการส่งถ่ายแบบห่วงโซ่อุปทาน Supply Chain Management รวมไปถึงการจัดการคลังสินค้า Warehouse Management ช่วยลดขั้นตอนการทำงานที่อาจจะทับซ้อนกัน อีกทั้งการจัดการระบบที่ดีของนักพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในด้านเทคโนโลยีในอนาคตจะมีส่วนสนับสนุนผู้บริหารมีข้อมูลเพียงพอ ทันสมัย สำหรับใช้เพื่อการตัดสินใจในระดับกลยุทธ์ขององค์กร สามารถพิจารณาข้อมูลภาพรวมทั้งภายในภายนอกองค์กรได้เป็นอย่างดี ทำให้เกิดศักยภาพของบุคลากร (Human Potential) เพื่อเป้าหมายผลประกอบการที่ดีของทุก ๆ องค์กร นำไปสู่ผลประโยชน์ขององค์กร ( Benefit Organization) ด้วยภาพลักษณ์ที่ดีของกิจการ ปลูกจิตสำนึกการตอบแทนสังคม สร้างความยั่งยืน ทำให้เกิดความภาคภูมิใจของทุกคนในองค์กร

วันเสาร์ที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2552

แนวโน้มผลกระทบของคอมพิวเตอร์กับการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ปัจจุบันและอนาคต ตอน 3

ระบบบริหารจัดการความมั่นคงปลอดภัยสำหรับสารสนเทศ การที่สังคมยูบิควิตัส ubiquitous society ช่วยเปิดโอกาสให้สมาชิกในสังคมได้มีสิทธิและโอกาสในการเข้าถึงข้อมูลได้อย่างทั่วถึงตามต้องการ ซึ่งจะเป็นการช่วยให้เกิดความเสมอภาคขึ้นในสังคม ก่อให้เกิดการบริหารจัดการที่มีความโปร่งใส ยุติธรรม นอกจากนี้ เทคโนโลยีดังกล่าว น่าจะช่วยเปิดโอกาสให้ผู้ด้อยโอกาสต่างๆ ได้มีสิทธิในการดำรงชีวิตในสังคมได้อย่างสมบูรณ์ขึ้นอีกด้วยอย่างไรก็ดี แม้ว่า ubiquitous society จะมีศักยภาพอย่างยิ่งในเชิงสร้างสรรค์ การนำมาใช้อย่างขาดความระมัดระวัง หรือ ขาดการกำกับดูแลอย่างเหมาะสม อาจทำให้เทคโนโลยี ubiquitous society ถูกนำมาใช้ในทางที่ผิดก่อให้เกิดการละเมิดสิทธิส่วนบุคคล อาทิ เกิดอาชญากรรมประเภท การปลอมแปลงหรือการขโมยเอกลักษณ์ (Identity theft) การสอดแนมผ่านระบบเครือข่าย (ubiquitous surveillance) สร้างความเสียหายได้เช่นเดียวกันในปัจจุบันมีการขยายตัวของเครือข่ายคอมพิวเตอร์มากขึ้นมีการนำเอาเทคโนโลยีมาใช้ในสนับสนุนการดำเนินธุรกิจและให้บริการ ซึ่งมีการทำธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์อย่างกว้างขวางในทุกอุตสาหกรรมทั้งภาครัฐและเอกชน กระบวนการจัดทำระบบบริหารจัดการความมั่นคงปลอดภัยสำหรับสารสนเทศเป็นสิ่งที่สำคัญอย่างยิ่งยวด ซึ่งมีพื้นฐานมาจากแนวทางการจัดการความเสี่ยงของธุรกิจ (Business Risk Approach) มีวัตถุประสงค์เพื่อรักษาไว้ซึ่งความลับ (Confidentiality) ความถูกต้องครบถ้วน (Integrity) และความพร้อมใช้งาน (Availability) ของข้อมูลสารสนเทศ(Information) รวมทั้งทรัพย์สินอื่นๆ ที่มีความสำคัญขององค์กร ในอันที่จะสร้าง ดำเนินการ หรือนำมาใช้ ตรวจสอบ วัดผล ทบทวน บำรุงรักษา และปรับปรุงระบบบริหารความมั่นคงปลอดภัย เพื่อให้องค์กรรอดพ้นจากภัยคุกคามต่างๆ โดยใช้หลัก Plan-Do-Check-Act (PDCA Model) แนวคิดถึงเรื่อง ปัญหา "Identity Theft" การละเมิดความเป็นส่วนตัว "Privacy" และ การขโมยความเป็นตัวตนของเรา เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ในทางมิชอบจะเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ เช่น ปัญหา SpyWare, ปัญหา Keylogger และ ปัญหา PHISHING และ PHARMING ตลอดจน ปัญหาเรื่อง Information Leakage หรือข้อมูลความลับรั่วไหลออกจากองค์กร ปัญหา SPAM Email, ปัญหา "VIRUS/WORM", ปัญหาการควบคุมการใช้งาน Internet Messaging Software เช่น MSN, ปัญหาการควบคุมการเล่นอินเทอร์เน็ตของพนักงาน ตลอดจนการควบคุมดูแลการใช้งานอินเทอร์เน็ตจากปัญหาต่างๆ ผู้บริหารระบบสารสนเทศระดับสูง (CIO) และผู้บริหารระบบเครือข่ายและความมั่นคงปลอดภัยของข้อมูลสารสนเทศระดับสูง (CSO, CISO) ทั้งองค์กรภาครัฐและเอกชนต้องให้ความสำคัญ และต้องมีความรู้ความเข้าใจเรื่องการรักษาความปลอดภัยข้อมูลคอมพิวเตอร์ (Information Security) อย่างแท้จริง สามารถนำมาตรฐาน ISO/IEC 27001 และ ISO/IEC 27002 มาใช้ ซึ่งมาตรฐานนี้ถูกออกแบบมาสำหรับการตรวจประเมิน (Certification) นั่นคือหากองค์กรใดได้จัดทำระบบตามมาตรฐานนี้ครบถ้วนตามความต้องการที่กำหนดไว้ มีการประยุกต์ใช้ในองค์กรเพื่อให้ได้ผลในทางปฏิบัติและสอดคล้องกับกฎหมายในปัจจุบัน และ อนาคต แล้วการรักษาความปลอดภัยข้อมูลสารสนเทศนั้นเป็นสิ่งจำเป็นที่ต้องถูก บรรจุอยู่ในกระบวนการทำงานของบุคลากร (Built-in process) รวมถึง ฮาร์ดแวร์และซอฟท์แวร์โดยอัตโนมัติ (Security Oriented) ในแต่ละองค์กร

วันพฤหัสบดีที่ 24 กันยายน พ.ศ. 2552

แนวโน้มผลกระทบของคอมพิวเตอร์กับการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ปัจจุบันและอนาคต ตอนที่ 2

การจัดการเรียนการสอนแบบ Ubiquitous Learning ในประเทศไทยเองมีโอกาสเกิดขึ้นได้อย่างเต็มรูปแบบในไม่ช้านี้อย่างแน่นอน ซึ่งปัจจุบันการสื่อสารแห่งประเทศไทย(กสท) ได้พัฒนาเครือข่ายระบบ 3G เนื่องจากประเทศไทยมีจำนวนประชากร 66 ล้านคนในขณะที่มียอดผู้ใช้โทรศัพท์มือถือถึง 55 ล้านราย หากถ้ามีการเปิดให้บริการ เครือข่ายระบบ 3G จะช่วยให้การจัดการเรียนการสอนในรูป วีดีโอ หรือภาพเคลื่อนไหวต่างๆเข้ามาประยุกต์ใช้โดยอาศัยเทคโนโลยีผ่านระบบดังกล่าว ผู้เรียนสามารถค้นคว้าได้สะดวก รวดเร็ว กว้างขวาง มากขึ้น เนื่องจากว่าระบบ 3G มีความสามารถมากในด้านการสื่อสารด้วยมัลติมีเดีย สร้างความเพลิดเพลินให้แก่ผู้เรียนได้เป็นอย่างดี เป็นการพัฒนาการเรียนรู้ที่เข้าใจง่ายด้วยภาพและเสียง แม้ว่าปัจจุบันการใช้ระบบ 3G ยังมีต้นทุนที่สูงอยู่ เชื่อแน่ว่าในอนาคตอันใกล้นี้น่าจะมีการใช้กันแพร่หลายมากขึ้นจะก่อให้เกิดการแข่งขันอย่างสูงในตลาดทางด้านการให้บริการมัลติมีเดียและแอปพลิเคชั่นต่างๆ ซึ่งจะส่งผลทำให้ราคาการให้บริการต่างๆ ของระบบ 3G ถูกลง จะช่วยสนับสนุนให้เกิดการเรียนการสอนแบบ Ubiquitous Learning ได้เป็นอย่างดีและช่วยลดเวลาของผู้เรียนในการศึกษา ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของยุคสมัย จะสามารถพัฒนาประเทศอย่างไร้ขีดจำกัดอย่างแน่นอน

สังคมยูบิควิตัส Ubiquitous SocietyUbiquitous เป็นภาษาลาติน มีความหมายว่า อยู่ในทุกแห่ง หรือ มีอยู่ทุกหนทุกแห่ง การติดต่อสื่อสารระหว่างครอบครัว คนรัก เพื่อนฝูง ที่อยู่คนละจังหวัดหรือแม้แต่คนละทวีปได้กลายมาเป็นเรื่องที่สะดวก รวดเร็ว การพัฒนาก้าวไกลของเทคโนโลยีในระดับสูงที่เรียกกันว่า“เทคโนโลยี ยูบิควิตัส” (Ubiquitous technology) และสิ่งนี้เองกำลังเป็นแนวโน้มแห่งโลกอนาคตที่จะเกิดขึ้นในอีกหลายสังคม สังคมใหม่ที่ มีชื่อว่า“สังคมยูบิควิตัส” นั่นเอง ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีถูกประยุกต์ใช้กับชีวิตประจำวันอย่างมากมาย ถ้าหากมนุษย์สามารถติดต่อสื่อสารกับบ้าน รถยนต์ หรือสิ่งของอื่นๆได้ สิ่งนี้อาจเป็นเรื่องที่ดู แปลกๆราวกับเป็นโลกแห่งจินตนาการหรือเรื่องราวในนวนิยายวิทยาศาสตร์ แต่เรื่องดังกล่าวได้ปรากฏขึ้นแล้วจริงๆบนโลกดิจิทอลใบนี้ ตัวอย่าง เช่นที่ประเทศญี่ปุ่น บ้านพร้อมจะเปิดไฟสว่างไสวให้การต้อนรับแก่ผู้เป็นเจ้าของทันทีทันใดที่ย่างก้าวเข้าสู่ประตูบ้าน และเครื่องปรับอากาศก็จะเริ่มทำงานในอุณหภูมิที่เจ้าของบ้านพึงพอใจ รถยนต์จะดับเครื่องโดยอัตโนมัติทันทีผู้ขับขี่นำรถเข้าไป หรือจะเป็นตู้เย็นฝังไมโครชิปขนาดจิ๋วที่เชื่อมต่อกับอินเตอร์เน็ตจะบอกกับเราว่ามีของอะไรในตู้เย็นที่ใกล้จะหมดลงและสามารถสั่งของมาเพิ่มได้ทันทีที่ของในตู้เย็นหมด หรือก็อกน้ำพร้อมจะให้บริการน้ำไหลเพียงแค่นำมือไปรองไว้ใต้ก็อกน้ำ เป็นต้น

วันอังคารที่ 22 กันยายน พ.ศ. 2552

แนวโน้มผลกระทบของคอมพิวเตอร์กับการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ปัจจุบันและอนาคต ตอนที่ 1

การพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศในคริสต์ศตวรรษที่ 21 มีแนวโน้มที่จะพัฒนาคอมพิวเตอร์ให้มีความสามารถใกล้เคียงกับมนุษย์ เช่น การเข้าภาษาสื่อสารของมนุษย์ โครงข่ายประสาทเทียม ระบบจำลอง ระบบเสมือนจริง โดยพยายามนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์มากขึ้น ลดข้อผิดพลาดและป้องกันไม่ให้นำไปใช้ในทางที่ไม่ถูกต้องหรือผิดกฎหมาย ในปัจจุบันแม้จะมีเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารอยู่รายล้อมรอบตัวเราอยู่แล้ว แต่ก็ยังห่างจากสังคมยูบิควิตัส (Ubiquitous Society) อยู่มากเนื่องจากในเชิงทฤษฎีแล้วไม่เพียงแต่เราสามารถใช้เทคโนโลยีเหล่านี้ในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารและติดต่อสื่อสารระหว่างกันแล้ว อุปกรณ์เหล่านี้ยังสามารถสื่อสารระหว่างกันเองได้โดยอัตโนมัติได้อีกด้วย เช่น ในชีวิตประจำวันเราก็พบเห็นอยู่แล้วที่เครื่องโทรศัพท์สามารถสื่อสารกับหูฟังไร้สายด้วยเทคโนโลยี Bluetooth หรืออุปกรณ์ควบคุมระยะไกล (Remote Control) ที่สามารถสื่อสารกับอุปกรณ์อิเลคโทรนิคส์ภายในบ้านได้หลายๆชนิด ซึ่งจะเห็นได้ว่าการที่อุปกรณ์เหล่านี้สามารถสื่อสารกันได้แล้วก็ทำให้ชีวิตของเราสะดวกขึ้น
วิวัฒนาการการเรียนรู้ในปัจจุบันเรามี E-learning ซึ่งสามารถใช้ในการเรียนการสอนเกิดการเรียนรู้ได้ทุกที่ทุกเวลา เช่น เรียนผ่านระบบมือถือ โน้ตบุ๊ค หรือ Computer แบบพกพา ไม่จำเป็นต้องจัดการเรียนการสอนผ่านระบบ classroom จนกระทั่งการสอบในปัจจุบันยังมีระบบ
E-testing เพื่อความสะดวกแก่ผู้เรียนอย่างมาก ถึงแม้ว่าในบางครั้งการเรียนในห้องเรียนอาจจะไม่ทำให้ผู้เรียนเข้าใจได้อย่างถ่องแท้ ผู้เรียนสามารถทบทวนบทเรียนผ่านระบบ online ซ้ำอีกกี่ครั้งก็ได้ ดังนั้น Ubiquitous Learning ทำให้การเรียนรู้ได้สะดวกโดยผ่านรูปแบบการเรียนที่ไม่จำกัดสถานที่และเวลา รวมไปถึงเทคโนโลยีสนับสนุนการเรียนการสอนได้เป็นอย่างดี สะดวก รวดเร็วต่อการเก็บข้อมูล การให้ข้อมูลย้อนกลับ Feedback ผลลัพธ์การเรียนรู้กลับสู่ผู้เรียนหรือแม้กระทั่งผู้ปกครองหรือผู้ที่มีส่วนร่วมในกระบวนการพัฒนาการของผู้เรียนเอง

วันพุธที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2552

ค่านิยมหลัก Core Value


ค่านิยม (Value) เป็นหลักชี้นำ (Guiding Principles) พฤติกรรมที่องค์การหรือพนักงานในองค์การคาดหวังว่าจะปฏิบัติ ค่านิยมจะเป็นตัวสะท้อนหรือมีอิทธิพลต่อวัฒนธรรมองค์กรที่คาดหวังเสมอ และค่านิยมยังมีส่วนช่วยเป็นตัวสนับสนุนและชี้นำการตัดสินใจของสมาชิกทุกคนในองค์กร และเป็นตัวช่วยให้องค์การบรรลุวิสัยทัศน์พันธกิจขององค์การ ทั้งหมดเป็นการพูดถึงค่านิยมในองค์การแบบกว้างๆ ยังไม่เห็นเป็นรูปธรรมได้ในทางปฎิบัติ อีกอย่างหนึ่งเราจะทราบอย่างไรว่าค่านิยมแบบใดจะเหมาะกับองค์การของเราซึ่งณรงค์วิทย์ แสนทอง (2550) กล่าวถึงการกำหนดค่านิยมหลัก(Core Value) นั้นควรกำหนดให้สอดคล้องกับลักษณะของธุรกิจขององค์กรนั้น เช่น ถ้าเป็นธุรกิจโรงแรมก็อาจจะมีเรื่อง การให้ความสำคัญกับลูกค้า (Customer Focus) ถ้าเป็นโรงงานผลิตสินค้าอาจจะมีเรื่อง จิตสำนึกเรื่องความปลอดภัย (Safety Awareness) ถ้าเป็นเอเย่นซี่ผลิตโฆษณาอาจจะมีเรื่อง ความคิดสร้างสรรค์ (Creative Thinking) เป็นต้น

Shelda Debowski (2006) กล่าวถึงการกำหนด Core Value นั้นประกอบไปด้วย ความร่วมมือในการทำงาน(Collaboration) การสื่อสาร(Communication) ด้วยปฎิสัมพันธ์(Interaction) นวัตกรรม(Innovation) การปรับตัว(Adaptation) เป้าหมายการเรียนรู้(Learning orientation) ความเชื่อถือ(Trust) คุณค่าแห่งความรู้(Knowledge values) และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกัน(Knowledge sharing)ควรเกิดขึ้นในชุมชน จึงเรียกว่าค่านิยมหลัก ถ้าบูรณาการเข้าด้วยกันแล้วจะเห็นว่ามีความสัมพันธ์กันทั้งหมด กล่าวคือ ค่านิยมหลักขององค์กรต้องอาศัยความร่วมมือและความเป็นมิตรระหว่างกันของสมาชิกจะช่วยให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพิ่มพูนความรู้ได้ในระดับปัจเจกสู่ระดับชุมชนได้เป็นอย่างดี

วันพุธที่ 11 มีนาคม พ.ศ. 2552

วัฒนธรรมความรู้ (Knowledge Culture)

องค์กรทุกองค์กรมีวัฒนธรรม และวัฒนธรรมเหล่านั้นก็เป็นเสมือนเบ้าที่หล่อหลอมให้คนในองค์กร
มีความเข้าใจกฎกติกาในการอยู่ร่วมกัน มีความเชื่อและพฤติกรรมไปในทิศทางเดียวกัน ทำให้คนในองค์กรอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข และลดปัญหาความขัดแย้ง ในด้านวัฒนธรรมองค์กรที่มีบรรยากาศส่งเสริมการเรียนรู้นั้น การพัฒนาองค์การแห่งการเรียนรู้ของไมเคิล เจ มาร์ควอดต์ กล่าวถึงส่วนที่เป็นเรื่องวัฒนธรรมไว้ว่าวัฒนธรรมองค์การส่วนใหญ่ถ้าไม่ใช่วัฒนธรรมที่ต่อต้านการเรียนรู้ก็จะเป็นวัฒนธรรมแห่งการไม่สนใจที่จะเรียนรู้ ซึ่งการเสี่ยงหรือการทดลองวิธีการใหม่ๆ จะไม่ได้รับการสนับสนุนจากองค์กร ในขณะที่อยู่เฉยๆ อาจได้รับรางวัล ดังนั้นองค์กรจึงจำเป็นต้องเปลี่ยนค่านิยมทางวัฒนธรรมเหล่านี้เสียก่อน ถึงจะสามารถเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้ได้

Shelda Debowski. (2006). กล่าวถึงหลักสำคัญของวัฒนธรรมความรู้ไว้ตอนหนึ่งว่ามันท้าทายมากในการพัฒนากระบวนการที่จะบูรณาการการเปลี่ยนแปลงในด้านทัศนคติและการยอมรับของพนักงานในการแบ่งปันแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันภายในองค์กรซึ่งหัวใจสำคัญของการจัดการความรู้คือการแสดงให้เห็นว่าสินทรัพย์ขององค์การที่เยี่ยมที่สุดอยู่ในพนักงานทุกคน องค์การต้องการสิ่งเหล่านั้นผ่านการปฎิบัติออกมาเป็นรูปธรรม เช่น มีศูนย์กลางการถ่ายทอดความรู้เป็นแบบเครือข่าย(Networks) สนับสนุนให้เกิดการแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ในชุมชน สิ่งที่สำคัญยิ่งก็คือ ทุนทางสังคมและทุนทางปัญญาจะต้องแสดงให้เห็นคุณค่าบรรยากาศที่มุ่งเน้นความรู้ในองค์กรนั้นๆ ซึ่งมีหลายองค์การที่ล้มเหลวเนื่องจากให้ความสนใจเรื่องระบบความรู้มากกว่าวัฒนธรรมความรู้
อย่างไรก็ตามผู้นำ(leader) ก็มีส่วนสำคัญในการสนับสนุนให้เกิดวัฒนธรรมความรู้แต่ก็เป็นเพียงส่วนหนึ่งที่ทำให้เกิดความรู้เชิงเนื้อหาอย่างมีประสิทธิผลเท่านั้น ในขณะที่ปรัชญาองค์ความรู้เกิดขึ้นได้ต้องอาศัยวัฒนธรรมองค์การและปัจจัยอื่นๆ มากมายซึ่งเป็นกระบวนการที่ซับซ้อนต้องใช้เวลาในการปลุกฝังหรือค่อยๆ ซึมซับไม่ว่าด้านทัศนคติ(Attitudes)และคุณค่า(Values)ของพนักงานในองค์กรหรือชุมชนนั้น ดังนั้นจากที่กล่าวมาเราสามารถสร้างวัฒนธรรมความรู้จากหลายองค์ประกอบด้วยกันซึ่งประกอบไปด้วย ค่านิยมหลัก(Core Values) โครงสร้างที่สนับสนุน(Structural support) ค่านิยมบัญญัติ(Enacted values) และการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างกันของผู้ร่วมงาน(Interaction with colleagues) การบูรณาการทั้งสี่องค์ประกอบนี้จะช่วยให้องค์การนั้นเกิดวัฒนธรรมความรู้ได้อย่างมีประสิทธิผล

วันอาทิตย์ที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2552

ความรู้กับคุณธรรมประสานกันชีวิตย่อมอยู่ดีมีสุข


กระบวนการสร้างความรู้บางอย่าง เช่น การลองผิดลองถูก หรือการเรียนรู้จากประสบการณ์ มักก่อให้เกิดความรู้ที่อยู่ภายใต้บริบทเฉพาะซึ่งมักแฝงอยู่ในภาษา วัฒนธรรม หรือประเพณี จะเห็นได้ว่าในบางแง่มุมของความรู้ก่อให้เกิดลักษณะทางสังคม ตัวอย่างเช่น ความรู้นั้นเป็นรูปแบบหนึ่งของทุนทางสังคม ดังนั้นความสำคัญของความรู้อยู่ที่การ“คิดเป็น-ทำเป็น” เมื่อคิดเป็นทำเป็นแล้วก็สามารถพัฒนาตนเองไปสู่จุดหมายปลายทางคือ“ความอยู่ดีมีสุข”ได้อย่างมีประสิทธิภาพจากการแสวงหาความรู้นั่นเอง
ความรู้ทำให้อยู่ดีมีสุขตามที่กล่าวมาจะเชื่อมโยงถึงการมีคุณธรรมสำหรับการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างมีระเบียบเป็นระบบ มีความอบอุ่น มีความรู้สึกปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน สงบสุข มีสันติภาพ เพราะคนในสังคมรู้จักตนเอง มีความสำนึกในหน้าที่ สามารถกำหนดเป้าหมายการดำเนินชีวิตอีกทั้งมีความรับผิดชอบต่อตนเอง ครอบครัว สังคม และประเทศชาติ ความสำคัญของการมีคุณธรรมอีกด้านหนึ่งเป็นเรื่องของสุขภาพจิตที่ดีโดยอาศัยหลักธรรมช่วยพัฒนาคุณภาพชีวิต สามารถแก้ปัญหาชีวิตด้วยการเอาชนะทุกข์ตามหลักอริยสัจ 4 ซึ่งเป็นหลักธรรมสำหรับการคิดแก้ปัญหาที่ถูกต้อง ความมีเหตุมีผลไม่หลงงมงายก็เป็นวิถีทางแห่งการรู้จักใช้ปัญญา หากใช้หลักคุณธรรมที่จะนำไปสู่ความสำเร็จตามที่มุ่งหมาย 4 ประการแห่งอิทธิบาท4 คือ ฉันทะ วิริยะ จิตตะ วิมังสาด้วยความถึงพร้อมทั้งสี่ประการก็จะเป็นคนที่หนักแน่น มีความขยันอดทน มานะต่อสู้ เป็นที่พึ่งของตนเองและผู้อื่นได้ การยึดเอาหลักปฎิบัติของคนดีโดยเฉพาะพุทธศาสนิกชนที่ดีคือ หลักที่เรียกว่า บุญกิริยาวัตถุ 3 ประการได้ ทาน ศีล ภาวนา ซึ่งหลักปฎิบัตินี้เป็นสิ่งที่ควรยึดถือเป็นแนวทางแห่งการดำเนินชีวิตที่ดีงามและเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ผู้อื่นหากยังส่งผมโดยอ้อมให้แก่ผู้ปฎิบัติประสบความสำเร็จในชีวิตและการงานได้ดียิ่ง ดังนั้นความสำคัญด้านคุณธรรมด้วยการยึดถือหลักธรรมในการดำเนินชีวิตก็จะส่งผลสู่ความสำเร็จได้ตามความมุ่งหมายได้เป็นอย่างดี

วันพุธที่ 4 มีนาคม พ.ศ. 2552

ประสานชีวิต งาน และความสุข หนทางแห่งการพัฒนา

งานเป็นเครื่องมือ ฝึกฝนพัฒนาคน ทั้งนี้ต้องสร้างแรงจูงใจต่อคนในองค์กรให้เห็นพ้องและเข้าใจ จุดมุ่งหมายของชีวิตตนเองประสานกับงานเพื่อให้เกิดความสุขในการทำงาน ก็ต้องโยงกลับไปที่จุดมุ่งหมายของงาน ตามหลักธรรมชาตินั่นเอง หากสื่อสารกันในองค์กรเข้าใจจุดมุ่งหมายของงานตามหลักธรรมชาติดังกล่าวแล้ว จะเกิดพลังร่วมของหมู่คณะ มีความสามัคคี แก้ไขปัญหาร่วมกัน ที่มักนิยมเรียกว่า “ทำงานเป็นทีม” (Team Work) ซึ่งเป็นทีมที่มีคุณภาพ เพราะคนในองค์กรได้พัฒนาจาก 2 มิติร่วมกันคือ มิติทางใจกับมิติทางกาย โดยมิติทางใจได้ครบไตรสิกขาที่ประกอบด้วย ศีล สมาธิ ปัญญา ส่วนมิติทางกาย ประกอบด้วย การประสานงานกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ และความพร้อมเพียงกันในการทำงาน
ปริญญา ตันสกุล (2549) (หน้า 175-184) ได้กล่าวถึงหลักการประสานงานให้มีประสิทธิภาพด้วย 4 รู้ คือ รู้หน้าที่ รู้วิธีที่จะทำงานนั้นให้สำเร็จอย่างสิ้นสุด รู้เวลาว่าเมื่อใดว่าเราต้องทำสิ่งใด และรู้ว่าตนกำลังทำอะไร เพื่อใคร ส่วนหลักการสร้างความพร้อมเพียงภายในทีมงานด้วยความพร้อม 4 ด้าน คือ พร้อมที่จะทำงานนั้น พร้อมใจกันทำงาน ทำงานนั้นพร้อมๆกัน และพร้อมที่จะทำให้บรรลุเป้าหมายเดียวกัน ความพร้อมทั้ง 4 ด้าน จะเป็นพลังแห่งความสามัคคี สามารถส่งถ่ายความรู้เฉพาะตนสู่กลุ่มทำงานจนกระทั่งองค์กรกลายเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ (Learning Organization) ได้

การพัฒนาคนในองค์กรเป็นการปรับปรุงศักยภาพจากความเป็นจริงตามธรรมชาติ ด้วยความสามารถพิเศษของมนุษย์ที่สามารถเรียนรู้แล้ว...ยังสร้างสรรค์ พัฒนาให้ดีขึ้นได้ด้วยการฝึกฝน การเรียนรู้และการถ่ายทอดพฤติกรรม ควรจัดให้เหมาะสมตามวุฒิภาวะ แต่ละกลุ่มคน การเรียนรู้ในองค์กรเป็นแบบผู้ใหญ่ต้องออกแบบกระบวนการเรียนสอดคล้องด้วยการเกี่ยวโยงประสบการณ์ สร้างแรงจูงใจที่ถูกต้องต่อจุดมุ่งหมายของชีวิตและการทำงาน ในลักษณะที่มีความใฝ่ดี มีความใฝ่สร้างสรรค์ ที่เราเรียกว่า “ฉันทะ” เป็นเรื่องของปัญญาที่รู้เท่าทันความเป็นจริง สิ่งทั้งหลายเป็นไปตามเหตุปัจจัย ในการเรียนรู้และเข้าใจธรรมชาติของภายนอกกับจิตใจ ที่ต้องสอดคล้องประสานกันเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน กล่าวคือ การพัฒนาศักยภาพต้องเพิ่มเติมทั้งศักยภาพทางกาย และศักยภาพทางใจร่วมกัน หากเน้นพัฒนามิติใดมิติหนึ่งมากไปก็ขาดความสมดุล หากการพัฒนาถึงความพร้อมทั้งสองด้านคนในองค์กรจะเกิดความสามัคคี ร่วมมือร่วมใจ รักองค์กร มองปัญหาจากการทำงาน เป็นเวทีฝึกฝนพัฒนาตน ผลของงานก็จะเป็นไปตามจุดมุ่งหมายตามหลักธรรมชาติ ความสุขก็จะบังเกิดตลอดเวลา ทั้งในขณะปฏิบัติงานและงานสำเร็จผล และผลสำเร็จนั้นก็จะเป็นไปตามกติกาสังคม ได้รับค่าตอบแทนตามผลของงาน จะเกิดความภูมิใจ มั่นใจ สมศักศรีความเป็นมนุษย์ที่ผ่านการฝึกฝนความอดทนอดกลั้น การควบคุมอารมณ์ (E.Q.) จากความมุ่งมั่นในการระดมสรรพกำลัง ที่มีส่วนร่วมในการพัฒนาที่มีส่วนร่วมอย่างมีคุณภาพ เป็นคุณสมบัติอันเลิศของผู้รู้จักครองตนในงาน ความเจริญรุ่งเรืองในตำแหน่งหน้าที่การงาน ชีวิตครอบครัวมีความสุข ชนิดที่เรียกว่า “สุขอย่างยั่งยืน” มีภูมิคุ้มกันจากปัจจัยภายนอก ในสังคมโลกที่มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา

วันจันทร์ที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2552

องค์ประกอบของโปรแกรมการเรียนรู้จากการปฏิบัติ

(components of an Action Learning Program)

โปรแกรม Action Learning ได้รับอำนาจและผลประโยชน์จากองค์ประกอบที่พึ่งพาอาศัยและมีปฏิสัมพันธ์กัน 6 อย่าง ที่ซึ่งความเข้มแข็งและความสำเร็จของ Action Learning ขึ้นอยู่กับปฏิสัมพันธ์ที่มีประสิทธิผล ดังต่อไปนี้

1. ปัญหา (Problem)
Action Learning สร้างขึ้นจากปัญหา (โครงการ ความท้าทาย ประเด็นปัญหา หรือ งาน) ทางแก้ ซึ่งเป็นความสำคัญอย่างสูงต่อเอกัตบุคคล ทีม และหรือองค์การ ปัญหาควรเด่นชัด อยู่ในความรับผิดชอบของทีม และให้โอกาสแห่งการเรียนรู้ การเลือกปัญหาเป็นหลักเบื้องต้นของ Action Learning เนื่องจากเราเรียนรู้เมื่อแบกรับการกระทำบางอย่าง ซึ่งสามารถสะท้อนความคิดในการกระทำนั้นๆ ปัญหาให้กลุ่มได้เน้นบางอย่างที่เป็นจริงและสำคัญ นั่นก็คือตรงประเด็นและมีความหมายต่อกลุ่ม ปัญหาสร้างโอกาสให้เกิดการเรียนรู้ สร้าง “ตะขอ” ให้เกี่ยวความรู้ขึ้นมา

2. กลุ่ม (Group of 4-8 people)
หลักของ Action Learning คือ กลุ่มการเรียนรู้ กลุ่มประกอบด้วยคนสี่ถึงแปดคนที่มาร่วมกันสำรวจปัญหา ขององค์การทีมไม่อาจหาทางแก้ได้ง่ายนัก ในทางอุดมคติ การประกอบกันเข้าของกลุ่มหลากหลายมากแต่ขอให้มีทางให้เกิดมุมมองแตกต่างและได้รับจุดมองใหม่สุด ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับปัญหาของ Action Learning กลุ่มอาจประกอบด้วยคนที่มาจากต่างองค์การหรืออาชีพ เช่น ผู้ส่งมอบหรือลูกค้าของบริษัท ก็ได้


3. กระบวนการตั้งคำถามและการไตร่ตรอง(สะท้อนความคิดและการฟัง) Reflective questioning and Listening) โดยการเน้นที่คำถามที่ถูกต้องมากกว่าคำตอบที่ถูกต้อง Action Learning เน้นสิ่งที่คนไม่รู้ เท่ากับสิ่งที่ตนรู้ กระบวนการ Action Learning แก้ปัญหาด้วยการถามคำถามเป็นสิ่งแรก เพื่อให้เห็นลักษณะอย่างชัดเจนของปัญหา แล้วจึงสะท้อนความคิดหรือคิดไตร่ตรองแล้วระบุทางแก้ที่เป็นไปได้ก่อนที่จะลงมือกระทำการ

4. พัฒนายุทธศาสตร์ของทางแก้สู่การกระทำ(Developing strategies and taking action)
สำหรับผู้ทุ่มเทให้กับ Action Learning การเรียนรู้ที่แท้จริงจะไม่เกิดเลยหากไม่ได้กระทำการ เนื่องจากไม่มั่นใจว่าความคิดหรือแผนการจะทรงประสิทธิผลจนกระทั่วลงมือดำเนินการ ดังนั้น สมาชิกกลุ่ม Action Learning ต้องมีอำนาจในการลงมือกระทำการ หรือมั่นใจว่าข้อเสนอแนะของตนจะได้รับการดำเนินการ ฝ่าฟันกับการเปลี่ยนแปลงสำคัญใดใดในสภาพแวดล้อม หรือฝ่าฟันกับการขาดสารสนเทศที่สำคัญของกลุ่ม การกระทำจะเพิ่มพูนการเรียนรู้เนื่องจากให้พื้นฐาน

5. การมุ่งมั่นสู่การเรียนรู้ (Commitment to Learning)
ใน Action Learning การเรียนรู้สำคัญเท่าการปฏิบัติวางตำแหน่งใน Action Learning ในการเน้นที่การบรรลุผลงานเสมอกับการเรียนรู้ การพัฒนาเอกัตบุคคลเสมอการพัฒนาองค์การ Action Learning จะให้ทั้งการแก้ปัญหาและการเรียนรู้ ให้การพัฒนาตนเองเท่ากับการพัฒนาองค์การ

6. ผู้อำนวยความสะดวก (Action Learning Coach)
การอำนวยความสะดวกมีความสำคัญในการช่วยสมาชิกกลุ่มเดินขบวนการของตนช้าลง จะได้มีเวลาเพียงพอในการสะท้อนความคิดสิ่งที่กำลังเรียนรู้ ผู้อำนวยความสะดวก (บางทีอาจเรียกว่าที่ปรึกษาเซท หรือ ผู้สอนงาน) หรืออาจเป็นสมาชิกกลุ่มทำงาน (มีความคุ้นเคยกับปัญหาที่อภิปรายกัน) หากเป็นผู้มาจากภายนอก (ไม่จำเป็นต้องเข้าใจเนื้อหาของปัญหาที่เกิดขึ้นหรือบริบทขององค์การ แต่มีทักษะการอำนวยความสะดวกสำหรับ Action Learning)

วันพุธที่ 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2552

ชนิดของการเรียนรู้ (Types of learning)

ชนิดของการเรียนรู้ มีวิธีการเรียนรู้อยู่หลายวิธีที่มีนัยสำคัญและคุณค่าต่อองค์กรแห่งการเรียนรู้ ดังนี้

  1. การเรียนรู้แบบการปรับใช้(Adaptive) เป็นการเรียนรู้จากประสบการณ์และการไตร่ตรอง
  2. การเรียนรู้แบบลงมือกระทำก่อนล่วงหน้า(Anticipatory) เป็นกระบวนการได้มาซึ่งความรู้จากการคาดหวังอนาคต ด้วยวิธีการที่มีวิสัยทัศน์ การปฏิบัติ และการไตร่ตรอง
  3. การเรียนรู้แบบสร้างความรู้ (Generative and creative learning) เป็นการเรียนรู้ที่สร้างความรู้จากการไตร่ตรอง การวิเคราะห์ และการคิดสร้างสรรค์
  4. การเรียนรู้จากการปฏิบัติ (Action learning) จะเกี่ยวข้องในการไตร่ตรองปัญหาที่เกิดจากความรู้เดิมบวกกับการถามจึงเกิดการเรียนรู้

วันอังคารที่ 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2552

การใช้ความรู้ทางเทคโนโลยีสำหรับการสร้างยุทธวิธีความสามารถในการจัดการความรู้

(Technology for creating a knowledge management strategy)

ถ้ากล่าวถึงเรื่องลำดับขั้นของความรู้ (Hierarchy of Knowledge) ว่า ความรู้(Knowledge) เป็นขั้นตอนหนึ่งของการพัฒนาองค์ความรู้เริ่มจากการเก็บสะสมข้อมูล(Data) มาเป็นข่าวสาร(Information) จนกระทั่งกลายเป็นความรู้ (Knowledge) ซึ่งความรู้นั้นสามารถจัดการได้อย่างเป็นระบบดังแสดงรูปแบบวงจรของการจัดการความรู้ได้ดังนี้
· เริ่มจาการจัดเก็บ(Store) เป็นการรวบรวมฐานข้อมูลเข้าไว้ในคลังข้อมูลโดยการสร้างให้เกิดองค์กรที่เอื้อต่อการจัดเก็บข้อมูลในทุกๆ ด้านรวมทั้งมีการตรวจจับ(Capture)เอาความรู้เหล่านั้นสร้างให้เกิดเป็นสินทรัพย์ขององค์กรและที่สำคัญควรต้องมีแผนกำหนดชัดเจนว่าอะไรคือความรู้ที่ควรจัดเก็บจากการเฝ้าระวัง(Gatekeeper)ข้อมูลสารสนเทศที่เข้ามา
· ขั้นต่อมาเป็นการวิเคราะห์ฐานข้อมูลจากเหมืองข้อมูล(Data mining) เช่น Atlas TI การวิเคราะห์ข้อมูลต้องใช้เครื่องมือในการจัดแบ่งประเภท(Classification) จัดทำให้ข้อมูลอยู่รวมเป็นกลุ่ม (Clustering) เป็นต้น
· การมีส่วนร่วมหรือการใช้ข้อมูลร่วมกัน(Sharing) ขึ้นอยู่กับรูปแบบของเทคโนโลยีที่นำมาใช้ควรเลือกให้เหมาะสมกับขนาดของแต่ละองค์กร ควรจัดให้มีการเข้าถึงแหล่งความรู้ได้ทุกที่ ทุกเวลา เช่น ใช้ระบบ Internet, Intranet, LAN, WAN,VPN และ APN เป็นต้น
· การประยุกต์ใช้ความรู้ (Knowledge Application) ความรู้ที่ได้รับมาไม่ว่าจากแหล่งใดก็ตามย่อมไม่เกิดประโยชน์ขึ้นมาหากไม่นำมาใช้ปฏิบัติ ผู้ที่มีความรู้มากย่อมจะมีข้อมูลเพื่อการวางแผนงาน การกำหนดกลยุทธ์ และสามารถตัดสินใจในการเลือกแนวทางเลือกสำหรับการแก้ไขปัญหาได้อย่างถูกต้อง ความรู้จะทำให้เกิดความพร้อมและกล้าพอที่จะเผชิญกับปัญหาต่าง ๆ ได้เป็นอย่างดี ความรู้จะทำให้เกิดความคิดสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ๆ ความรู้ที่มีหลักการหรือเป็นเหตุเป็นผลที่น่าเชื่อถือได้ เมื่อนำความรู้ที่ได้มารวมกับทักษะที่ได้เพียรฝึกฝนและประสบการณ์จึงสามารถเปลี่ยนถ่ายความรู้ได้ดี
· การได้มาซึ่งความรู้ (Knowledge Acquisition) เป็นลักษณะของการดึงความรู้จากเอกสาร ตำรา ฐานข้อมูล และเชี่ยวชาญ แล้วทำการจัดความรู้ที่ได้มาให้อยู่ในรูปที่เข้ากันได้กับโครงสร้างของฐานความรู้ เพื่อที่จะได้สามารถบรรจุความรู้ที่ได้มาลงในฐานความรู้ได้ในขั้นตอนของการจัดเก็บ(Store)อีกครั้งหนึ่ง มีหลายวิธีการที่ทำให้บรรลุผลสำเร็จได้ เช่น นโยบายการจ้างงาน(Hiring policy) การขยายขอบเขต(Boundary spanning) วิธีการปฏิบัติที่ดีเลิศ(Best Practices) การศึกษา(Education) และการฝึกอบรม(Training) เป็นต้น

เทคโนโลยีเพื่อการจัดการความรู้ : ปัญญาประดิษฐ์

(Technologies to Manage Knowledge : Artificial Intelligence)
ประสิทธิภาพของคอมพิวเตอร์ที่ทำงานได้เทียบเท่าสมองมนุษย์ที่เรียกว่า “ปัญญาประดิษฐ์” (Artificial Intelligence--AI) ในอดีตคอมพิวเตอร์แสดงประสิทธิภาพในการทำงานแบบซ้ำๆ เช่น การคำนวณคณิตศาสตร์หรือการเก็บข้อมูล คอมพิวเตอร์แสดงประสิทธิภาพในการทำงานแบบซ้ำๆ โดยส่วนมากจะใช้ทำงานเพื่อแก้โจทย์หรือปัญหาทางคณิตศาสตร์ (Algorithmic) ซึ่งจะต้องมีการออกแบบคำสั่งที่ต้องอาศัยความถูกต้อง เพื่อจะได้คำตอบที่ถูกต้องเพียงคำตอบเดียว คอมพิวเตอร์โดยทั่วไปจะถูกโปรแกรมคำสั่งให้มีข้อมูลพื้นฐานในการตอบรับในทางตรงข้ามกับมนุษย์ย่อมเหนือกว่าในการแก้ไขปัญหาโดยใช้สัญลักษณ์ คอมพิวเตอร์ ดังนั้นปัญญาประดิษฐ์(AI) ในความหมายเฉพาะ คือ เป็นศาสตร์ที่เตรียมข้อมูลให้คอมพิวเตอร์เพื่อให้มีประสิทธิภาพในการแสดงและควบคุมสัญลักษณ์ซึ่งจะใช้ในการแก้ไขปัญหาที่ยากโดยวิธีการใช้การออกคำสั่งอาศัยหลักการทางคณิตศาสตร์ ในช่วงระยะเวลา 10 ปี ได้แพร่กระจายสู่แวดวงธุรกิจและอุตสาหกรรม อย่างรวดเร็วด้วยการวิจัยเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ AI ในช่วงต้นๆ เน้นไปที่ เกมส์ และเครื่องแปลภาษาต่างๆ

***ยุคแรกของปัญญาประดิษฐ์ AI : ระบบฐานสืบค้น (Search-Based Systems)
ระบบการแก้ปัญหาทั่วไป(General Problem Solver—GPS) ค่อนข้างจะที่ล้าสมัย แต่การสืบค้นข้อมูลในเบื้องต้นของระบบนี้ได้ค้นหาคำตอบของปัญหาได้ ตามแนวคิดของ Solution Space ซึ่ง Solution Space ประกอบไปด้วย การกระทำ สภาวะซึ่งใครก็สามารถนึกภาพคำตอบได้เพราะ ขั้นตอนแต่ละขั้นมีเส้นทาง (Path) การค้นหาจากปัญหาปัจจุบัน จนถึงจุดจบที่ต้องการของปัญหา

ระบบฐานข้อมูลความรู้และการจัดการความรู้
ข้อมูลเป็นส่วนสำคัญในระบบฐานข้อมูลความรู้ในระบบนี้จะมีประสิทธิภาพในการดึงข้อมูล , การแบ่งปันและสามารถให้ผู้ใช้ได้ข้อมูลความรู้ที่ประยุกต์ได้ ซึ่งจะนำมาแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นการจัดการความรู้ จะเป็นตัวช่วยให้มนุษย์ในการเรียนรู้ต่อไปในอนาคต เรารู้ว่าการมีตัวอย่างจะเป็นการช่วยสอนให้เข้าใจแนวความคิดได้เป็นอย่างดี ระบบฐานข้อมูลความรู้จึงช่วยในการแสดงให้ผู้เรียน รู้ถึงหัวข้อใหญ่ โดยการยกตัวอย่างและชี้แจง เพื่อให้มีความสามารถในการแก้ปัญหา

คุณลักษณะของระบบฐานข้อมูลความรู้
ระบบฐานข้อมูลความรู้มีข้อดีและข้อเสียเมื่อเปรียบเทียบกับการแก้ปัญหาแบบอื่นๆ
ข้อดี
1. มีการกระจายอย่างกว้างขวางในหมู่ผู้เชี่ยวชาญที่หายาก ระบบนี้มีการผลิตข้อมูลและความชำนาญโดยผู้เชี่ยวชาญขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง จึงสามารถกระจายข้อมูลได้อย่างทั่วถึง โดยมีต้นทุนต่ำ
2. ง่ายต่อการปรับเปลี่ยนแก้ไขข้อมูล
3. มีคำตอบที่คงที่ เหมือนกันทุกครั้ง
4. ใช้งานได้ตลอดเวลา ทั้งวันทุกวันไม่มีวันหยุด
5. คุ้มครองความชำนาญเฉพาะด้าน ในกรณีที่ผู้เชี่ยวชาญมีการเปลี่ยนนโยบาย ระเบียบงาน หรือสาเหตุอื่นๆ
6. คำตอบของปัญหาจะเกี่ยวเนื่องกับข้อเท็จจริงของข้อมูล
7. มีการคำอธิบายสำหรับคำตอบจะช่วยให้ผู้ใช้สามารถเข้าใจและมีเหตุผล

ข้อเสีย
1. คำตอบอาจไม่ถูกต้องเสมอไป ถ้าผู้เชี่ยวชาญป้อนข้อมูลไม่ถูกต้อง
2. ข้อจำกัดอาจไม่ได้รับการยอมรับเสมอไป
3. ขาดสามัญสำนึก

ระบบฐานข้อมูลความรู้ สามารถใช้ในการแก้ปัญหาแบบกว้างๆ ซึ่งเลือกใช้ให้เหมาะสมกับเทคโนโลยีจึงจะได้ประสิทธิภาพสูงสุด ปัญญาประดิษฐ์(AI) และส่วนเครือข่ายระบบฐานข้อมูลความรู้เป็นเทคโนโลยีที่สำคัญที่สุด เปรียบเสมือนเชื้อเพลิงที่ช่วยในการขับเคลื่อนของการจัดการความรู้ (KM) ระบบฐานข้อมูลความรู้มีลักษณะของข้อมูลหลายรูปแบบเพื่อใช้ในการแก้ปัญหา ความจริงแล้วสามารถกล่าวได้ว่า สภาวะที่เกิดเทคโนโลยีเหล่านี้ขึ้นมาทำให้เกิดแรงกระตุ้นที่นำไปสู่ระบบการจัดการ(KM)